Dengeli bir beslenmede, diyetle al\u0131nan antioksidanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nemi vard\u0131r. Sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir beslenme sonucunda serbest radikal olu\u015fumu da artabilmektedir. Serbest radikaller organizmada normal olarak meydana gelen reaksiyonlar sonucu olu\u015ftu\u011fu gibi \u00e7e\u015fitli d\u0131\u015f kaynakl\u0131 etkenler sebebiyle de olu\u015fabilirler. Serbest radikal olu\u015fumu ve art\u0131\u015f\u0131 ile \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klar artmakta ve bu da toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Oksijen, insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmeleri i\u00e7in elzem bir molek\u00fcld\u00fcr. Bunun yan\u0131nda, oksijen, toksik tepkimelerdeki etkinli\u011fi nedeniyle insan bedeni i\u00e7in s\u00fcrekli bir tehdit kay\u00adna\u011f\u0131d\u0131r. Oksijenin eksik indirgenmesi sonucu h\u00fccreye zarar veren reaktif oksijen t\u00fcrleri olu\u015fmaktad\u0131r. Organizmada serbest radikaller ile bunlar\u0131n s\u00fcp\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olan antioksidan savunma sistemi aras\u0131nda bir denge vard\u0131r. Bu dengenin serbest radikaller lehine kaymas\u0131 oksidatif stresi g\u00f6sterir. Ayn\u0131 zamanda serbest radikaller DNA’da de\u011fi\u015fimlere sebep olabilir ve b\u00f6ylece kanser olu\u015fumu, h\u00fccresel ya\u015flanma ve h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar giden s\u00fcre\u00e7leri ba\u015flatabilirler. Bu durumda di\u011fer t\u00fcm sistemleri etkiler, zincirleme olarak devam ederek kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar, kanser, katarakt, ya\u015fla ilintili ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve sinir sisteminin i\u015flevlerinin azal\u00admas\u0131 ve sonu\u00e7ta Alzheimer ve Parkinson gibi hastal\u0131klar\u0131n olu\u015fma riskini art\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
V\u00fccudumuzda oksidanlara kar\u015f\u0131 antioksidan sistem g\u00f6rev yapmaktad\u0131r fakat buna ek olarak beslenme ile d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u0131dalar\u0131n antioksidan i\u00e7erikleri de savunma sisteminin g\u00fc\u00e7lenmesinde \u00e7ok \u00f6nemlidir.Antioksidanlar v\u00fccudumuzda serbest radikallerin zararl\u0131 etkilerini azaltan veya ortadan kald\u0131ran bile\u015fiklerdir. Diyetle al\u0131nan do\u011fal antioksidanlar, antioksidan savunma sistemini g\u00fc\u00e7lendiren en \u00f6nemli unsurlardand\u0131r. Bu do\u011fal antioksidanlar v\u00fccudumuzu s\u00fcrekli tehdit alt\u0131nda tutan oksidatif strese kar\u015f\u0131 antioksidan savunma sisteminin g\u00fc\u00e7lenmesine, dolay\u0131s\u0131y\u00adla kardiyovask\u00fcler, kanser, diyabet ve n\u00f6rolojik hastal\u0131klardan korunmada yard\u0131mc\u0131 olur. Do\u011fal antioksidanlar, bitki veya hayvan dokular\u0131nda bulunan maddelerdir. Beslenmede esas antioksidan kaynaklar\u0131 meyveler ve sebzeler olup bu \u00fcr\u00fcnlerin g\u00fcnde 400 g civar\u0131nda t\u00fcketilmesi \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bitkisel antioksidan kaynaklar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131:<\/strong> Domates, Kay\u0131s\u0131, Elma, siyah \u00c7ay, ye\u015fil \u00e7ay, \u00dcz\u00fcm, Sar\u0131msak, Kiraz, So\u011fan, \u0130ncir, Bitkisel ya\u011flar (ceviz, badem, f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k) , biberiye, ada\u00e7ay\u0131 ,kekik, karanfil, zerde\u00e7al, karabiber, koyu ye\u015fil yaprakl\u0131lar (nane, fesle\u011fen, maydanoz), ahududu, b\u00f6\u011f\u00fcrtlen,vi\u015fne, kara \u00fcz\u00fcm, mor lahana, nar<\/p>\n\n\n\n A, C, E vitaminleri, fenolik bile\u015fikler, baz\u0131 antioksidan enzimler ve mineraller, v\u00fccutta antioksidan i\u015flevi yaparak, metabolizma sonucu olu\u015fan serbest radikal hasarlar\u0131n\u0131 azalt\u0131r veya \u00f6nlerler. B\u00f6ylece kalp, damar ve kanser gibi dejeneratif hastal\u0131klar \u00f6nlenir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re meyve ve sebze t\u00fcketimi ile kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar, kanser ve di\u011fer baz\u0131 kronik rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n olu\u015fumu aras\u0131nda z\u0131t bir ili\u015fki oldu\u011fu bulunmu\u015ftur. Antioksidan bak\u0131m\u0131ndan yeterli beslenen ki\u015filerde hipertansiyon, damar sertli\u011fi ve bunlara ba\u011fl\u0131 kalp hastal\u0131klar\u0131 az g\u00f6r\u00fclmekte ya da hafif seyretmektedir.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca melatonin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir antioksidand\u0131r ve lipid peroksidasyonu sonucu olu\u015fan oksidatif hasar\u0131 \u00f6nledi\u011fi bildirilmi\u015ftir. Vi\u015fne, badem, f\u0131nd\u0131k, papatya \u00e7ay\u0131, sar\u0131 kantaron gibi besinler melatonin i\u00e7erirler.<\/p>\n\n\n\n Ek olarak, baz\u0131 mineraller de v\u00fccuttaki antioksidan enzimlerin yap\u0131s\u0131na girerek onlar\u0131n aktivasyonunu artt\u0131rmaktad\u0131r. Bu mineraller selenyum, bak\u0131r, \u00e7inko ve manganez gibi minerallerdir. Tavuk eti, k\u0131rm\u0131z\u0131 et, yumurta, yulaf gibi besinler <\/p>\n\n\n\n selenium; <\/strong>zeytin, f\u0131nd\u0131k, ceviz, kuru \u00fcz\u00fcm, arpa, tam bu\u011fday ekme\u011fi, bal, kuzu ci\u011feri, sar\u0131msak, portakal, pancar, pekmez, brokoli, fasulye ve bezelye gibi besinler <\/p>\n\n\n\n bak\u0131r<\/strong>; midye, s\u0131\u011f\u0131r eti, kuruyemi\u015f gibi besinler <\/p>\n\n\n\n \u00e7inko<\/strong>; ye\u015fil yaprakl\u0131 sebzeler, kepekli tah\u0131llar, f\u0131nd\u0131k, ceviz, badem, meyveler, avokado, ku\u015fkonmaz ve \u00e7ay gibi besinler ise <\/p>\n\n\n\n manganez <\/strong>minerali bak\u0131m\u0131ndan zengindir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bunlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, v\u00fccudumuzda oksidan tehditine kar\u015f\u0131 antioksidanlarca zengin besinlerin \u00fcretiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131,t\u00fcketicilerin bu konuda bilin\u00e7lendirilmesi ve beslenme d\u00fczenine antioksidan besinlerin dahil edilmesi ya\u015fam kalitesini art\u0131rmak ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in mutlaka gereklidir.<\/p>\n\n\n\n Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n