Bitkilerin sa\u011fl\u0131\u011fa katk\u0131s\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r bilinen bir ger\u00e7ektir Tarihte bir\u00e7ok medeniyet taraf\u0131ndan t\u0131bbi ama\u00e7l\u0131 olarak kullan\u0131lan bitkiler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00f6nemini korumaktad\u0131rlar. Hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde ve \u00f6nlenmesinde, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirme amac\u0131yla, ruhsal olarak rahatlama ve uyku kalitesini art\u0131rma gibi nedenlerle \u00e7e\u015fitli bitkiler tercih edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 koruyucu etkisi i\u00e7eriklerindeki \u00e7e\u015fitli biyoaktif bile\u015fenlerden ileri gelmektedir. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, bitkilerin yapraklar\u0131 s\u0131cak su i\u00e7erisinde demlendi\u011finde 3-5 dakika i\u00e7erisinde i\u00e7eri\u011findeki biyoaktif bile\u015fenlerin %69-85\u2019i suya sal\u0131nmaktad\u0131r. Bahsi ge\u00e7en bu biyoaktif bile\u015fenlerin antioksidan, antienflamatuar ve antimikrobiyal etkileri bulunmaktad\u0131r. Bu etkileri sayesinde kalp hastal\u0131klar\u0131, obezite ve diyabetten korunma sa\u011flarlar, kanser ve ya\u015flanma kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131rlar ve ayr\u0131ca bakterilerin, vir\u00fcslerin ve mantarlar\u0131n neden oldu\u011fu enfeksiyonlarda etkilidirler.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesinin \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131 k\u0131\u015f aylar\u0131nda bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131n t\u00fcketimi de artmaktad\u0131r. Grip ve so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc k\u0131\u015f aylar\u0131nda antibakteriyel, antiviral ve antifungal etkileri olan \u00e7aylar tercih edilmelidir. 2017 y\u0131l\u0131nda bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131n antimikrobiyal etkilerini ara\u015ft\u0131ran bir \u00e7al\u0131\u015fmada, nar \u00e7ay\u0131 ve ku\u015fburnu bakterilere kar\u015f\u0131 en etkili \u00e7aylar olarak tespit edilmi\u015ftir. Daha \u00e7ok diyetlerde tercih edilen ye\u015fil \u00e7ay\u0131n antimikrobiyal etkisi de bulunmaktad\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fini i\u00e7eri\u011findeki kate\u015fin ve teafilin sa\u011flamaktad\u0131r. Ye\u015fil \u00e7ay, vir\u00fcslerin \u00e7o\u011falmalar\u0131n\u0131 ve h\u00fccre y\u00fczeyine tutunmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek gribe kar\u015f\u0131 koruyucu etki g\u00f6sterir. \u00dcst solunum yollar\u0131 enfeksiyonlar\u0131nda \u00e7o\u011funlukla ekinezya \u00e7ay\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ekinezya, vir\u00fcslerin \u00e7o\u011falmalar\u0131n\u0131 ve h\u00fccreye girmelerini \u00f6nler; ayr\u0131ca bakterilerin neden oldu\u011fu bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 gibi solunum yollar\u0131 semptomlar\u0131n\u0131n giderilmesinde de etkilidir. Grip ve so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bo\u011faz iltihaplar\u0131nda ada\u00e7ay\u0131 da tercih edilebilir. Ada\u00e7ay\u0131n\u0131n etkisi ekinezya ile t\u00fcketildi\u011finde daha da artmaktad\u0131r. Yine bo\u011faz iltihaplar\u0131nda, nane \u00e7ay\u0131 t\u00fcketimi balgam ve mukusun \u00e7\u00f6z\u00fcnmesine yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Biberiye \u00e7ay\u0131 \u00f6ks\u00fcr\u00fc\u011f\u00fcn giderilmesinde etkilidir. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda zencefil, kekik, meyan k\u00f6k\u00fc, ginseng ve m\u00fcrver \u00e7aylar\u0131 da enfeksiyonlarda etkili olan \u00e7aylar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bitki \u00e7aylar\u0131 zay\u0131flama diyetlerinde de metabolizmay\u0131 h\u0131zland\u0131rma amac\u0131yla tercih edilmektedirler. Bu amaca y\u00f6nelik olarak en \u00e7ok bilinen \u00e7aylardan birisi ye\u015fil \u00e7ayd\u0131r. Ye\u015fil \u00e7ay i\u00e7eri\u011findeki kafein ve epigallokate\u015fingallat denilen biyoaktif bile\u015fen sayesinde metabolizmaya bir miktar katk\u0131da bulunabilmektedir; ancak bu etki san\u0131lan\u0131n aksine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir etki de\u011fildir. Ye\u015fil \u00e7ay\u0131n kilo ve ya\u011f kayb\u0131na etkisi \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7eli\u015fkili sonu\u00e7lar i\u00e7ermektedir. Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmalarda, ye\u015fil \u00e7ay\u0131n zay\u0131flamaya y\u00f6nelik tek bir ajan \u015feklinde kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Rooibos (roybos) \u00e7ay\u0131 da metabolizma \u00fczerinde etkili olan \u00e7aylardan biridir. Rooibos \u00e7ay\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011finde aspalatin denilen bir madde bulunur; ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re bu madde glikoz ve ya\u011f metabolizmas\u0131 \u00fczerinde etkilidir ve besin al\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131c\u0131 etkisi de vard\u0131r. Metabolizmaya katk\u0131s\u0131 bulunan \u00e7aylardan biri de hibiskus \u00e7ay\u0131d\u0131r. Hibiskus \u00e7ay\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011findeki hidroksisitrik asit antiobezite ajan olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r; bu ajan karbonhidratlardan ya\u011f \u00fcretimini \u00f6nlemektedir. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra siyah \u00e7ay, beyaz \u00e7ay, zencefil ve ku\u015fburnu gibi \u00e7aylar\u0131n da metabolizmaya etkisi olmaktad\u0131r. Burada bir konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmekte fayda var. Baz\u0131 bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131n, i\u00e7eri\u011findeki biyoaktif bile\u015fenler nedeniyle metabolizmaya etkisi oldu\u011fu baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar taraf\u0131ndan g\u00f6sterilse de bu durum toplum taraf\u0131ndan yanl\u0131\u015f yorumlanmaktad\u0131r. Burada bahsedilen bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesinin, direkt olarak kilo kayb\u0131na neden olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir. Sa\u011fl\u0131ks\u0131z olan beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmeden sadece bu \u00e7aylar\u0131n t\u00fcketimi kilo kayb\u0131 sa\u011flamamaktad\u0131r. Zay\u0131flamak isteyen bir ki\u015fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme ile kalori a\u00e7\u0131\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131ktan sonra i\u00e7eri\u011findeki biyoaktif bile\u015fenlerden yararlanmak ad\u0131na bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131 da kullanabilir.<\/p>\n\n\n\n
Bitki \u00e7aylar\u0131, kullan\u0131m\u0131nda dikkatli olunmas\u0131 gereken \u00fcr\u00fcnlerdir. Bitki \u00e7aylar\u0131 baz\u0131 hastal\u0131k gruplar\u0131nda ve hassas bireylerde istenmeyen etkiler g\u00f6sterebilir; ila\u00e7larla etkile\u015fime girerek ila\u00e7lar\u0131n etkinli\u011fini art\u0131rabilir veya azaltabilir. \u00d6zellikle hamileler, emziren anneler, 1 ya\u015f alt\u0131 \u00e7ocuklar ve hastal\u0131k gruplar\u0131 gibi risk ta\u015f\u0131yan bireyler bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131 uzman kontrol\u00fcnde kullanmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"