Son y\u0131llarda organik besine, organik beslenmeye olan ilgi artm\u0131\u015ft\u0131r. Pek \u00e7ok geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkede organik \u00fcr\u00fcn, organik g\u0131da kavram\u0131 kabullenilmi\u015f ve pek \u00e7ok \u00fclke \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc organik tar\u0131ma ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r ve sonu\u00e7 olarak organik \u00fcr\u00fcn ve g\u0131dalar sat\u0131\u015f yerlerinde s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015f ve her ge\u00e7en g\u00fcn de sa\u011fl\u0131kl\u0131, kontroll\u00fc ve sertifikal\u0131 \u00fcr\u00fcnler olmas\u0131 nedeniyle t\u00fcketici talepleri art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda; organik g\u0131da t\u00fcketimindeki art\u0131\u015f\u0131n temel nedeninin; sa\u011fl\u0131kl\u0131, lezzetli ve do\u011fa dostu g\u0131dalara y\u00f6nelik artan talep oldu\u011fu bildirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Peki organik g\u0131da nedir? Organik tar\u0131m; \u00fcretimde kimyasal girdi kullanmadan, \u00fcretimden t\u00fcketime kadar her a\u015famas\u0131 kontroll\u00fc ve sertifikal\u0131 tar\u0131msal \u00fcretim bi\u00e7imidir. Organik tar\u0131m; Avrupa Birli\u011fi (AB) ve Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO) taraf\u0131ndan alternatif \u00fcretim metodu olarak kabul edilmi\u015f ve programlar\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Organik g\u0131dalar; yeti\u015ftirilmesinde ve i\u015flenmesinde genetik m\u00fchendisli\u011fin, b\u00f6cek ila\u00e7lar\u0131n\u0131n, yapay g\u00fcbrelerin, yabani ot ve mantar \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ila\u00e7lar\u0131n\u0131n, b\u00fcy\u00fcme hormonlar\u0131n\u0131n, antibiyotiklerin, koruyucular\u0131n, katk\u0131 maddelerinin, renklendiricilerin ve kimyasal ambalaj malzemelerinin kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bitkisel ve hayvansal g\u0131dalard\u0131r. Organik; sadece g\u0131dan\u0131n kendisine de\u011fil ayn\u0131 zamanda nas\u0131l \u00fcretildi\u011fine de ili\u015fkin bir kavramd\u0131r. Organik \u00fcr\u00fcn g\u00f6zle bakarak, elle kontrol ederek, koklayarak veya canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, parlakl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zellikleriyle anla\u015f\u0131lmaz. Bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn organik olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tek bir belirleyicisi vard\u0131r: Etiket.<\/p>\n\n\n\n
Organik \u00fcr\u00fcnlerin etiketlerinde organik tar\u0131m logosu ve etiket bilgileri yer al\u0131r. \u00dclkemizde organik tar\u0131m logosu kullanma iznini T.C. G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 vermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llarda, “do\u011fal \u00fcr\u00fcn, klasik \u00fcr\u00fcn, k\u00f6y \u00fcr\u00fcn\u00fc, naturel \u00fcr\u00fcn” gibi terimlerle adland\u0131r\u0131lan \u00fcr\u00fcnler piyasada s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta ve bu \u00fcr\u00fcnler t\u00fcketiciler taraf\u0131ndan \u00e7o\u011funlukla organik \u00fcr\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmektedir. Do\u011fal \u00fcr\u00fcn terimi, \u00e7ok az seviyede i\u015flem g\u00f6ren ve yapay tatland\u0131r\u0131c\u0131, renk, tat ve di\u011fer yapay katk\u0131lar\u0131; hidrojenize ya\u011flar\u0131, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k art\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 ve em\u00fclgat\u00f6rleri i\u00e7ermeyen g\u0131dalar i\u00e7in ge\u00e7erli olan bir terimdir. USDA- G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi ve Denetimi Servisi (FSIS); do\u011fal k\u0131rm\u0131z\u0131 ve k\u00fcmes hayvanlar\u0131 etlerinde yapay renk, tat verici ve koruyucu bile\u015fiklerin olmamas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00fcr\u00fcnler \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirmeyecek en uygun y\u00f6ntemle en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede i\u015flem g\u00f6rm\u00fc\u015f olmal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak; etiketinde do\u011fal teriminin kullan\u0131lmas\u0131, o \u00fcr\u00fcnde yapay bile\u015fiklerin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekte, bu g\u0131dalar\u0131n nas\u0131l yeti\u015ftirildi\u011fine ili\u015fkin bir bilgi vermemekte ve o \u00fcr\u00fcn\u00fcn organik oldu\u011funu belirtmemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Organik \u00fcr\u00fcnler di\u011fer \u00fcr\u00fcnlere g\u00f6re daha y\u00fcksek fiyatla sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00e7o\u011funlukla gelir d\u00fczeyi y\u00fcksek kesimler taraf\u0131ndan tercih edilmekte olup ki\u015filer y\u00fcksek para \u00f6deyerek ald\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn sa\u011fl\u0131k ve beslenme y\u00f6n\u00fcnden \u00f6zelliklerini de bilmek istemektedir. Buna ra\u011fmen organik g\u0131dalar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi, besin i\u00e7erikleri konusunda hen\u00fcz \u00e7ok az say\u0131da ara\u015ft\u0131rma bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Organik g\u0131dalar ile geleneksel y\u00f6ntemlerle \u00fcretilmi\u015f g\u0131dalar\u0131n besin de\u011ferleri ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 tutars\u0131z bulunmu\u015ftur. Tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sebebi ise \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan farkl\u0131 uygulamalard\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar genel olarak C vitamini, \u00e7inko, demiri fosfor a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha zengin oldu\u011funu belirtmektedir.Besinlerde y\u00fcksek seviyelerde nitrat bulunmas\u0131 baz\u0131 kanser t\u00fcrlerinin riskinin artmas\u0131yla ili\u015fkilendirilmektedir. Organik \u00fcretimle elde edilen besinlerde daha %30 d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerde nitrat bulundu\u011fu da saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Genel olarak geleneksel tar\u0131m ile \u00fcretilen g\u0131dalar\u0131n a\u011f\u0131r metal ve yapay tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 bulundurmas\u0131 sebebiyle v\u00fccutta toksik madde birikimine neden olarak kanser gibi uzun vadede ortaya \u00e7\u0131kabilecek ciddi hastal\u0131klara sebebiyet verdi\u011fi bilinmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k v\u00fccutta iyi bir antioksidan g\u00f6revi g\u00f6ren fenolik bile\u015fiklerin de \u00f6zellikle kanser h\u00fccrelerinin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi bilinmekte olup organik \u00fcr\u00fcnlerin polifenollerce daha zengin olduklar\u0131 da g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Hayvansal organik g\u0131dalar \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131nda da farkl\u0131l\u0131klar bulunmakla birlikte Hollanda, Birle\u015fik Krall\u0131k, Danimarka ve Amerika\u2019da s\u00fct ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda; organik sistemle yeti\u015ftirilen hayvanlar\u0131n s\u00fctlerinin geleneksel sistemlere g\u00f6re; \u00f6zellikle yaz aylar\u0131nda daha y\u00fcksek oranda omega-3 ya\u011f asidi ve konjuge linoleik asit (CLA) i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bunun nedeninin; organik sistemlerde hayvanlar\u0131n kendilerine ait olarak a\u00e7\u0131k bir otlanma alanlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Organik \u00fcr\u00fcnlerin gerek besin i\u00e7eri\u011fi gerekse sa\u011fl\u0131k \u00fczerine etkilerini belirlemeye y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rma projelerinin yap\u0131lmas\u0131 ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi olduk\u00e7a zordur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan pek \u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n nedenleri aras\u0131nda beslenme \u015fekli g\u00f6sterilse de ki\u015finin genetik yap\u0131s\u0131 ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evrenin ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisi daha fazla \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda organik \u00fcr\u00fcnlerin yeti\u015ftirildi\u011fi b\u00f6lgenin iklim yap\u0131s\u0131, yeti\u015ftirilme \u015fekli, kullan\u0131lan \u00e7e\u015fit, kullan\u0131lan girdiler, uygulama zaman\u0131 ve dozu, \u00fcr\u00fcn\u00fcn hasat d\u00f6nemi, saklama ko\u015fullar\u0131 ve benzeri pek \u00e7ok ko\u015fulun dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. G\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re bu besinlerle beslenen bebek ve \u00e7ocuklarda egzama ve ast\u0131m gibi alerjik hastal\u0131klara daha az rastlanmaktad\u0131r.600 binden fazla kad\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada, organik ve organik olmayan besinlerle beslenen iki farkl\u0131 grup aras\u0131nda kanser riski a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir farkl\u0131l\u0131k bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Genel olarak yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re bu g\u0131dalarla beslenmek ile geleneksel tar\u0131m-hayvanc\u0131l\u0131k y\u00f6ntemleriyle yeti\u015fen besinlerle beslenmek aras\u0131nda insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir farkl\u0131l\u0131k saptanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, geleneksel tar\u0131mla yap\u0131lan \u00fcretimde yanl\u0131\u015f dozda uygulanan g\u00fcbreleme ve ila\u00e7lama; protein, karbonhidrat gibi v\u00fccudun beslenme ve geli\u015fimi i\u00e7in mutlaka gerekli besin maddelerinin sentezini te\u015fvik ederken, sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan polifenol ve vitamin gibi bile\u015fikleri engelledi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Genel olarak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131 ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; organik \u00fcr\u00fcnlerin C vitamini, \u03b2-karoten, fenolik bile\u015fikler ve antioksidan aktivite y\u00f6n\u00fcnden zengin olduklar\u0131, beslenmede organik \u00fcr\u00fcnlerle beslenmenin uzun vadede sonu\u00e7 verece\u011fini s\u00f6ylenebilmektedir. Ancak unutulmamas\u0131 gereken sadece organik \u00fcr\u00fcnlerle beslenerek sa\u011fl\u0131kl\u0131 olunamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Organik tar\u0131m do\u011fayla b\u00fct\u00fcnle\u015febilen, do\u011fal dengelere sayg\u0131l\u0131 bir tar\u0131m \u015fekli olarak g\u00f6sterilmektedir. Sistem do\u011fay\u0131 olu\u015fturan bitki, hayvan ve insan ile hava, su ve toprak aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenlemeye y\u00f6neliktir. Dolay\u0131s\u0131yla organik beslenme yan\u0131nda, do\u011fadaki canl\u0131lar aras\u0131ndaki ili\u015fkinin, yard\u0131mla\u015fma sisteminin, payla\u015fma sisteminin insan hayat\u0131na da ta\u015f\u0131nmas\u0131 gereklidir. Her \u015feyde oldu\u011fu gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131, yeterli, dengeli beslenmek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n