Bipolar bozukluk ba\u015fta olmak \u00fczere unipolar depresyon, \u015fizofreni, agresyon, davran\u0131m bozuklu\u011fu, d\u00fcrt\u00fc kontrol bozuklu\u011fu gibi pek \u00e7ok psikolojik rahatrs\u0131zl\u0131kta tedavi ve tedaviye destek ama\u00e7l\u0131 lityum i\u00e7erikli ila\u00e7lar kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Lityum tiroid bezine yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Tiroid hormonlar\u0131n\u0131n \u00fcretilmesini, tiroid bezine iyot al\u0131m\u0131n\u0131. T3 ve T4 hormonlar\u0131n\u0131n olu\u015fumunu ve bezden hormon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 negatif olarak etkilemektedir. Lityum tiroid bezinde iyodin konsantre etme ve ve yeterli iyodini kullanabilme gibi yetileri azaltmaktad\u0131r. \u00d6zellikle iyottan fakir bir diyetle birlkikta lityum kullan\u0131m\u0131 hipotiroidi geli\u015fmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
10-15 y\u0131l\u0131 a\u015fan uzun zamanl\u0131 lityum kullan\u0131m\u0131 hiperkalsemi ve hiperparatiroidi geli\u015fmesine neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda lityum kullananlar\u0131n \u00bc \u00fcnde kilo art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu art\u0131\u015f lityuma ba\u015flan\u0131lan ilk 1-2 y\u0131lda 5 kg, sonra ki 5 y\u0131lda ise 4.5- 15.6 kg aras\u0131ndad\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki serum lityum d\u00fczeyi 0.8 mmol\/l’den daha az olan ki\u015filerde kilo art\u0131\u015f\u0131 da daha az g\u00f6r\u00fclmektedir. Fakat buradan yola \u00e7\u0131karak lityum dozunu d\u00fc\u015f\u00fcrmek tedaviyi olumsuz etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kilo art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Tip 2 DM, iskemik kalp hastal\u0131klar\u0131, inme, hipertansiyon gibi hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fme ihtimalide lityum kullan\u0131m\u0131nda artmaktad\u0131r. \u00d6zellikle b\u00f6nrek fonksiyonlar\u0131 s\u0131kl\u0131kla kontrol edilmelidir. Bu hastal\u0131klar\u0131n olu\u015fmnas\u0131 ve kilo art\u0131\u015f\u0131 gibi sebeplerle pek \u00e7ok ki\u015fi lityum tedavisini yar\u0131da kesmektedir. Fakat bu tedavinin t\u00fcm s\u00fcrecini bozmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kilo art\u0131\u015f\u0131na neden olan mekanizma tam olarak bilinmemektedir. Tiroid hormonlar\u0131 ve \u00fcreme hormonlar\u0131ndaki bozulmalar kilo art\u0131\u015f\u0131na sebep olabilece\u011fi gibi beslenme davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131 da bu art\u0131\u015f\u0131n \u00f6nemli sebeplerindendir. Ayr\u0131ca lityum, serotonin salg\u0131s\u0131n\u0131 ve i\u015ftah\u0131 y\u00f6neten 5-HT1B resept\u00f6r\u00fcn\u00fc hedef almaktad\u0131r. Bu nedenle de i\u015ftah mekanizmas\u0131n\u0131 uyar\u0131r ve yeme iste\u011fine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Lityumun kilo art\u0131\u015f\u0131na neden olan di\u011fer bir etkisi ise yaratt\u0131\u011f\u0131 susuzluk hissidir. V\u00fccutta sodyum gibi etki eden lityum ki\u015filerde susama hissine neden olur. Bu susama hissini gidermek i\u00e7in t\u00fcketilen su ve s\u0131v\u0131lar v\u00fccut su oran\u0131n\u0131 artt\u0131rarak ani kilo art\u0131\u015f\u0131na neden olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca susuzlu\u011fu gidermek i\u00e7in su yerine i\u00e7ilen asitli ve \u015fekerli i\u00e7ecekler fark\u0131nda olmadan a\u015f\u0131r\u0131 kalori al\u0131m\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle ki\u015filerde lityum tedavisine ba\u015flamadan bir diyetisyen ile i\u015f birli\u011fi yapmak bu s\u00fcreci ger\u00e7irmenin en g\u00fczel yolu olacakt\u0131r. Ki\u015fiye uygun haz\u0131rlanan bir beslenme program\u0131 ile tedavinin ilk y\u0131llar\u0131nda s\u0131k kontrollerle ilerlemek daha sonralar\u0131 birka\u00e7 ayda bir yap\u0131lacak olan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle devam etmek kilo kontrol\u00fc i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Tabi diyete destek olarak yap\u0131lacak d\u00fczenli egzersiz de ki\u015finin fizyolojik ve psikolojik olarak tedavisine destek olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n