Propolis ar\u0131lar\u0131n farkl\u0131 bitki t\u00fcrlerinden biriktirdi\u011fi re\u00e7ineli bir yap\u0131ya sahip bir maddedir. Bal ar\u0131lar\u0131 propolisi, bitkilerin yaprak s\u00fcrg\u00fcn\u00fc, dal ve g\u00f6vde k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan toplad\u0131klar\u0131 resin maddesiyle, v\u00fccutlar\u0131nda \u00fcrettikleri bal, balmumu, polen ve yutak enzimlerini kar\u0131\u015ft\u0131rarak haz\u0131rlamaktad\u0131r. “Propolis” kelimesi Yunancadan gelmekte olup “pro” i\u00e7in savunma, \u015fehir veya topluluk “polis” veya ar\u0131 kovan\u0131 anlam\u0131na gelmek \u00fczere t\u00fcretilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Propolis, deliklerin ve \u00e7atlaklar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131nda ve ar\u0131 kovan\u0131n\u0131n yeniden in\u015fas\u0131nda i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Ayr\u0131ca kovan\u0131n i\u00e7 y\u00fczeyini yumu\u015fatmak, kovan\u0131n i\u00e7 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (35 \u00b0 C) korumak, y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131n hava \u015fartlar\u0131n\u0131 ve istilas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Propolis genellikle \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yumu\u015fak ve yap\u0131\u015fkan hale gelir. Ayn\u0131 zamanda ho\u015f bir kokuya sahiptir. Propolis ve \u00f6zleri, antiseptik, anti-enflamatuar, antioksidan, antibakteriyel, antimikotik, antifungal, \u00fclser \u00f6nleyici, antikanser ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini d\u00fczenleyici \u00f6zellikleri nedeniyle \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde \u00e7ok say\u0131da uygulamaya sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
Propolisin yap\u0131s\u0131nda 180 farkl\u0131 bile\u015fik tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Esas olarak re\u00e7ine (% 50), mum (% 30), u\u00e7ucu ya\u011flar (% 10), polen (% 5) ve di\u011fer organik bile\u015fiklerden (% 5) olu\u015fur. Fenolik bile\u015fikler, esterler, flavonoidler, terpenler, beta steroidler, aromatik aldehitler ve alkoller, propoliste bulunan \u00f6nemli organik bile\u015fiklerdir. Propolis ayr\u0131ca B1, B2, B6, C ve E vitaminleri gibi \u00f6nemli vitaminleri ve magnezyum, kalsiyum, potasyum, sodyum, bak\u0131r, \u00e7inko, manganez ve demir gibi faydal\u0131 mineralleri de i\u00e7erir. Propolis i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli birka\u00e7 enzim de mevcuttur.propolisin kimyasal yap\u0131s\u0131 bal ar\u0131lar\u0131n\u0131n ziyaret etti\u011fi bitki \u00e7e\u015fidine, co\u011frafyaya ve mevsime g\u00f6re \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Elde edilmesi s\u0131ras\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmesi gereken propolisin, hasat noktas\u0131ndan i\u015flenmesine kadar en y\u00fcksek biyolojik yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde i\u015flem g\u00f6rmesine dikkat edilmelidir. \u00dcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckten sonra muhafaza ko\u015fullar\u0131na uyulmal\u0131, \u00f6zellikle y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ve \u0131\u015f\u0131ktan korunmal\u0131d\u0131r.Propolis kovandan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ham haliyle t\u00fcketilebilir \u00f6zellikte de\u011fildir. Kovanda balmumu ile kar\u0131\u015f\u0131k halde, olduk\u00e7a sert bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Bu haliyle v\u00fccudumuz propolisi yaln\u0131zca %2 oran\u0131nda sindirebilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla propolisinbiyoyararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmak ve insan t\u00fcketimine uygun hale getirmek gereklidir. Bunun i\u00e7in mutlaka uzmanlar taraf\u0131ndan uygun ko\u015fullarda ekstraksiyon yani \u00f6z\u00fctleme i\u015flemi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bilinen bir yan etkisi olmamakla beraber, \u00e7ok nadiren alerjik reaksiyona neden olabilir. Bu durumda kullan\u0131lmamal\u0131, kullan\u0131lmadan \u00f6nce de mutlaka hekime ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r. Propolis a\u011f\u0131z, burun, an\u00fcs, vajen ve deri yoluyla kullan\u0131labilir. Damla, hap, draje, kaps\u00fcl, macun, sak\u0131z, gargara formunda a\u011f\u0131zdan, buharla\u015fma y\u00f6ntemiyle burundan, fitil, sabun ve merhem ile an\u00fcs ve vajinadan, krem, merhem, losyon, sprey, sabun, \u015fampuan olarak deriden uygulama yap\u0131larak kullan\u0131labilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131\u011fa pek \u00e7ok yarar\u0131 olan fenolik bile\u015fikleri i\u00e7ermektedir.\u00c7e\u015fitli fenolik bile\u015fikler, antioksidan, antimikrobiyal, antiviral, antiinflamatuvar, antifungal, yara iyile\u015fmesi ve kalbi koruyucu\u00f6zellikleri dahil olmak \u00fczere ar\u0131 \u00fcr\u00fcnlerinin fonksiyonel \u00f6zelliklerine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fal antibiyotik olarak tan\u0131mlanan propolisin 21 bakteri, 9 mantar, 3 protozoa ve \u00e7ok say\u0131da vir\u00fcs t\u00fcr\u00fc \u00fczerinde engelleyici etkisi bulunmu\u015ftur. Kuvvetli antioksidan, antiseptik, antibakteriyel, antiviral, antifungal, antikanser ve antiinflamatuvar etkisi nedeniyle \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar propolisin solunum sistemi enfeksiyonlar\u0131 (bron\u015fit, KOAH, influenza), deri hastal\u0131klar\u0131 (herpes, deri mantarlar\u0131, alerji, yan\u0131k, deri \u00fclseri, apse), di\u015f ve di\u015f eti rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 (di\u015f eti \u00e7ekilmesi, a\u011f\u0131z yaralar\u0131), kulak, burun ve bo\u011faz enfeksiyonlar\u0131, sindirim sistemi hastal\u0131klar\u0131 (parazit, kolit, mide \u00fclseri, refl\u00fc), kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 (vajinal ve servikal rahats\u0131zl\u0131klar) ve \u00fcriner sistem hastal\u0131klar\u0131 (idrar yolu iltihab\u0131) \u00fczerinde etkili oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir<\/p>\n\n\n\n
Sindirim Sistemi \u00dczerindeki Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Propolisin \u00f6nemli bir sindirim sistemi hastal\u0131\u011f\u0131 olan peptik \u00fclsere kar\u015f\u0131 koruyucu ve tedavi edici etkisi bilinmektedir. \u00d6zellikle bir t\u00fcr propolisteyer alanbir madde nedeniyle laksatif \u00f6zelli\u011fe de sahip oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Jinekoloji Y\u00f6n\u00fcnden Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Propolis \u00f6zellikle kronik vajinit tedavisinde alternatif tedavi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Mantar \u00f6nleyici (anitfungal) aktiviteye sahiptir. Y\u00fcksek antibakteriyal etkisi nedeniyle propolis idrar yolu enfeksiyonlar\u0131nda ba\u015far\u0131yla uygulanmaktad\u0131r. \u0130drar yolu enfeksiyonlar\u0131nda propolistedavisinin uygulanmas\u0131yla hastal\u0131k etkili \u015fekilde tedavi edilmekte ve tekrarlanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmektedir<\/p>\n\n\n\n Dola\u015f\u0131m Sistemi ve Kalp Hastal\u0131klar\u0131 \u00dczerindeki Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f propolisekstrakt\u0131, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmekte, tansiyonu dengelemekte, sakinle\u015ftirici etki yaratmaktad\u0131r. Propoliste bulunan bile\u015fiklerin k\u0131lcal damarlar\u0131 kuvvetlendirdi\u011fi ve kan ya\u011flar\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc aktivite olu\u015fturdu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Kandaki toplam kolestrol, trigliserid ve d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu lipoproteini (LDL) azaltan propolisekstrakt\u0131, kalp \u00fczerinde koruyucu etki g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n A\u011f\u0131z Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00dczerindeki Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n A\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fu, bol miktarda bakteriyel mikrofloraya sahiptir ve a\u015f\u0131r\u0131 bakteri \u00fcremesi, a\u011f\u0131z hastal\u0131klar\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli durumlara yol a\u00e7abilir. \u00c7al\u0131\u015fmalar, propolisinantibakteriyel \u00f6zellikleri nedeniyle bakteriyel plak geli\u015fimini ve periodontite neden olan patojenleri k\u0131s\u0131tlayabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Propolis \u00f6zleri, bir bireyin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak k\u00f6t\u00fc a\u011f\u0131z hijyeni nedeniyle rahats\u0131z edici nefes ald\u0131\u011f\u0131 bir durum olan a\u011f\u0131z kokusunun iyile\u015ftirilmesine de yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Propolis di\u015f macunu veya gargara, di\u015f eti iltihab\u0131na ve periodontite neden olan bakteriyel plak ve patojenikmikrofloran\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini azaltma kabiliyetleri i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu nedenle propolis tedavi edici bir ajan olarak da rol oynar. <\/p>\n\n\n\n Kanser \u00dczerindeki Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Propolisin kanser h\u00fccrelerine etkisi \u00fczerine son y\u0131llarda yo\u011fun \u015fekilde ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmaktad\u0131r. Propolisin \u00e7e\u015fitli kanser h\u00fccrelerine etkili olmas\u0131 nedeni ile kanser tipinden ba\u011f\u0131ms\u0131z etkisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu etkiyi sa\u011flayan ve propoliste bulunan en \u00f6nemli maddeler kuersetin, kafeik asit ve klerodanditerpenoiddir. Kafeik asit esterlerinin t\u00fcm\u00f6r olu\u015fumunu kimyasal olarak engelledi\u011fi belirlenmi\u015ftir. Propolisin kanser \u00fczerine etkisi \u00f6zellikle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini d\u00fczenleyici ve g\u00fc\u00e7lendirici etkisinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir \u00e7al\u0131\u015fma, propolisin insan meme kanseri h\u00fccrelerinde apoptozute\u015fvik ederek antit\u00fcm\u00f6r aktivitesi nedeniyle insan meme kanseri tedavisine y\u00f6nelik potansiyele sahip oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak bu bulgular\u0131n aksine, mesane kanserinde propolisin y\u00fcksek dozlarda kullan\u0131m\u0131n\u0131n zararl\u0131 sonu\u00e7lar olu\u015fturabilece\u011fi rapor edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kanser tedavisinde radyoterapi uygulanmas\u0131 halinde, hastan\u0131n propolis kullanmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.Ayr\u0131ca propolis v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini kuvvetlendiren \u00f6zelli\u011fi nedeniyle, kanserli hastan\u0131n v\u00fccut fonksiyonlar\u0131n\u0131 desteklemekte, hastan\u0131n v\u00fccut direncini art\u0131rmaktad\u0131r. Propolisin kanser tedavisinde konvansiyonel cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi e\u015fli\u011finde tamamlay\u0131c\u0131 destek tedavi olarak, hekim kontrol\u00fcnde, etik ve sorumluluk anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zetilerek, temkinli doz ve s\u00fcrede kullan\u0131m\u0131na dikkat edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n N\u00f6roloji Alan\u0131ndaki Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Polifenollerin ya\u015flanma \u00fczerine etkili olan oksidatif stresi azalt\u0131c\u0131 ve sinir h\u00fccrelerini koruyan rol\u00fc nedeniyle her ge\u00e7en g\u00fcn artan ilgi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve propolisin en iyi polifenol i\u00e7eren kaynaklar\u0131ndan biri oldu\u011fud\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bile, geriatrik ve n\u00f6rolojik pek \u00e7ok hastal\u0131kta propolisin potansiyel olumlu sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Dermatolojik Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Propolis, krem \u200b\u200bve merhem gibi dermatolojik \u00fcr\u00fcnlerde yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Cilt bak\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde kullan\u0131m\u0131, anti-alerji, anti-inflamasyon, antimikrobiyal \u00f6zellikleri ve kollajen sentezi \u00fczerindeki te\u015fvik edici etkisine dayanmaktad\u0131r. Propolis ayr\u0131ca dokular\u0131n kolajen i\u00e7eri\u011fini art\u0131rarak iyile\u015fme s\u00fcrecinde yaralar\u0131n iyile\u015fme s\u00fcrecinde olumlu etki g\u00f6stermektedir. Bir \u00e7al\u0131\u015fma, propolisin, \u00f6zellikle insan diyabetik ayak \u00fclseri gibi ko\u015fullar alt\u0131nda yara kapanmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in yara iyile\u015fmesi i\u00e7in alternatif bir tedavi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Deri enfeksiyonlar\u0131n\u0131n, yara ve yan\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan antimikrobiyal \u00f6zellikteki su bazl\u0131 propolisin cilt taraf\u0131ndan h\u0131zla emildi\u011fi ve kaliteli iyile\u015fmenin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ortaya konulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Solunum yolu \u00dczerindeki Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Propolisin solunum sisteminin mikrobik hastal\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc antibakteriyel etkisi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131mdan grip, zat\u00fcrre, bron\u015fit, t\u00fcberk\u00fcloz gibi solunum yolu hastal\u0131klar\u0131nda olumlu etkileri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak; propolisin elde edildi\u011fi bitki kayna\u011f\u0131, \u00fcretim \u015fekli, mevsimi, i\u015flenmesi, pazarlamas\u0131, t\u00fcketimi, t\u0131pta kullan\u0131m\u0131 ile farkl\u0131 disiplinlerin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Propolisin etkilerini belirleyebilmek i\u00e7in yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar genel olarak hayvanlar \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ve olumlu sonu\u00e7lar elde edilmi\u015ftir. Ancak, propolisin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine etkilerinin belirlenmesine y\u00f6nelik yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n, daha geni\u015f kapsaml\u0131 olmas\u0131 gerekmektedir. Propolisin bir ila\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131, t\u0131bbi tedaviyi destekleyici nitelikte oldu\u011fu, ancak doktor kontrol\u00fcnde ve tavsiyesinde kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n